fb-pixel-noscriptCách nào để những tiến bộ công nghệ chế tác đồng hồ không làm mất đi vẻ đẹp của tay nghề truyền thống? | Joolux

Cách nào để những tiến bộ công nghệ chế tác đồng hồ không làm mất đi vẻ đẹp của tay nghề truyền thống?

02/11/2020

Trong một ngành nổi tiếng với bề dày truyền thống và nghề thủ công như chế tác đồng hồ thì dường như những thế hệ mới đang bắt đầu phá vỡ mọi quy tắc vốn có. 

Liệu sự tiến bộ trong công nghệ có đang giết chết ngành chế tác đồng hồ truyền thống hay đang mở ra một thế giới mới đầy tiềm năng?

Đây là một câu hỏi vẫn chưa có câu trả lời kể từ khi những chiếc đồng hồ đầu tiên ra đời. Người Đức thường được xem là những người đầu tiên chế tạo ra những chiếc đồng hồ có kích thước đủ nhỏ để có thể di động được vào đầu thế kỷ 16. Cũng trong khoảng thời gian đó, những người Huguenot theo đạo Tin lành chạy trốn khỏi sự đàn áp từ người Công giáo Pháp đã mang nghệ thuật savoir-faire của họ đến nước láng giềng Thụy Sĩ, nơi họ dần biến Geneva thành tâm điểm của nghề chế tác đồng hồ cao cấp - haute horlogerie.

Họ cộng tác với những người nông dân địa phương từ những ngọn núi xung quanh, những người đã trải qua mùa đông khắc nghiệt với không một xu dính túi và mắc kẹt trong nhà suốt nhiều tháng trời. Những người nông dân kiên nhẫn đánh bóng các chi tiết kim loại nhỏ bé bằng tay. Những chi tiết này sau đó sẽ trở thành bộ phận hoạt động bên trong các thiết kế của các nhà sản xuất đồng hồ Thụy Sĩ; và từ đó phát triển một ngành công nghiệp dựa trên chuyên môn của từng thợ thủ công. Nói chung, câu chuyện về chế tác đồng hồ tốt vẫn tiếp tục như vậy, ít nhất là cho đến những năm 1970 khi truyền thống hàng thế kỷ bị loại bỏ để ủng hộ công nghệ thạch anh.

Pin thạch anh dùng để cung cấp năng lượng cho động cơ quay kim đồng hồ được nhiều nghệ nhân đánh giá là “không cùng đẳng cấp” với tay nghề của họ. Nhưng thực tế, đồng hồ pin lại chính xác hơn và chỉ chứa vài chục thành phần, so với hàng trăm bộ phận trong một chiếc đồng hồ cơ. Và do đó, một cuộc tranh luận giữa quá khứ và hiện tại đã ra đời, nhưng có một sự khác biệt lớn là ngày nay, các nhà sản xuất đồng hồ đang tận dụng công nghệ hiện đại để nâng cao năng lực của họ, thay vì để bản thân trở nên “lỗi thời’ với chế tác truyền thống.

Kỹ thuật truyền thống và công nghệ hiện đại

Pierre Jaquet-Droz tạo ra một số tác phẩm nghệ thuật vào thế kỷ 18 và bắt đầu thử nghiệm với đồng hồ không lâu sau đó. Khi nghĩ đến thương hiệu đồng hồ Jaquet Droz, có lẽ điều khách hàng nghĩ đến đầu tiên chính là những bức tranh tráng men phức tạp cực kỳ truyền thống, chẳng hạn như chiếc đồng hồ bỏ túi mạ vàng và đồ kim loại tinh xảo. Đơn cử như phiên bản mới nhất của thương hiệu này, Loving Butterfly Automaton, có mặt số được làm thủ công bằng gỗ hóa đá từ 140 đến 180 triệu năm trước.

Giám đốc điều hành Christian Lattmann nói rằng ông cảm thấy thoải mái khi kết hợp công nghệ mới với tính năng đồng hồ lâu đời. Khi nhắc đến Petite Heure Minute “Smalta Clara Hummingbird “Giờ đây, chúng tôi có thể tạo ra những món đồ trang trí mới với các lớp hoàn thiện một cách chi tiết hơn. Bằng cách sử dụng men plique-à-jour, một trong những vật liệu nghệ thuật khó nhất để  sử dụng một cách thuần thục trong chế tác đồng hồ trang trí. Các chi tiết với kích cỡ siêu nhỏ được lắp ráp cẩn thận để tạo ra hiệu ứng tương tự như cửa sổ kính màu”.

Lattmann cho biết: “Loại hình nghệ thuật này đã gần 600 năm tuổi và chưa ai sử dụng nó như chúng tôi. Chúng tôi đã tạo ra một thiết kế hoàn toàn mới và điều này có thể thực hiện được nhờ vào các công cụ thiết kế và trình mô phỏng hiện đại. Mặc dù máy móc có thể được sử dụng để phát triển đồng hồ Jaquet Droz, nhưng tất cả đồng hồ của công ty vẫn được làm hoàn toàn thủ công. Chúng ta không nên tìm kiếm công nghệ để thay thế tay nghề thủ công. Mục tiêu phải là nâng cao vẻ đẹp của đồng hồ được tạo ra hoặc ra mắt các chức năng mới mà không làm mất đi truyền thống của đồng hồ cổ điển cao cấp haute horlogerie".

Kiểu dáng độc đáo

Trong khi Jaquet Droz có xu hướng giữ mọi thứ truyền thống, thì ngược lại, thương hiệu đồng hồ trẻ tuổi MB&F lại cho ra đời những phong cách khá dị biệt, khiến việc chế tạo đồng hồ như đạt đến giới hạn mới. Ngay từ đầu, Giám đốc điều hành Maximilian Büsser không có ý định làm mới các tiêu chuẩn công nghiệp. Trong những năm qua, chúng có nhiều hình dạng khác nhau và đã tạo ra vô số nguồn cảm hứng, từ đĩa bay, xe đua cho đến hình tượng của ếch.

Giám đốc truyền thông của thương hiệu, Charris Yadigaroglou, cho biết: “Công nghệ đã giúp chúng tôi tìm ra những vật liệu mới và các kiểu dáng hoàn thiện khác nhau, đồng thời máy móc mới giúp tạo ra các bộ phận nhỏ hơn, cho phép các nhà thiết kế thỏa sức sáng tạo với vỏ máy của họ. Đây là điều mà nhà thiết kế đồng hồ chính của Bulgari - Fabrizio Buonamassa Stigliani cũng nhận ra và đã phát triển bộ máy tự động mỏng nhất thế giới cho đồng hồ Octo Finissimo của thương hiệu vào năm 2018.

Gần đây, anh đã tiết lộ chiếc tourbillon nhỏ nhất thế giới dành cho phụ nữ trong Tuần lễ Đồng hồ LVMH năm nay. Được mạ bằng Rhodium và trang trí bằng tay, bộ máy độc đáo được thiết kế để phù hợp với sự bóng bẩy của vỏ được lấy cảm hứng từ đầu rắn. Buonamassa Stigliani chia sẻ: “Serpenti Seduttori thực sự khó để tạo ra. Chúng tôi phải tạo ra một chuyển động hoàn toàn mới nhưng cũng phải đủ nhỏ, điều này là một thách thức bởi vì khi những chi tiết được làm nhỏ đi, chúng sẽ thường có xu hướng dày lên để vừa với tất cả các thành phần cần thiết khác”.

Mẫu hồ bằng xi măng độc đáo của Hublot.
Mẫu hồ bằng xi măng độc đáo của Hublot.

Hublot là một nhà sản xuất đồng hồ luôn cố gắng tạo ra những điều mới lạ, đi ngược lại với mong đợi. Mathias Buttet, Giám đốc nghiên cứu và phát triển của thương hiệu cho biết: “Khi tôi mới bắt đầu sự nghiệp của mình vào những năm 1980, các kỹ sư phải sử dụng bảng vẽ để hình dung các cơ chế khác nhau. Mặc dù điều này không gây khó khăn cho tôi khi thiết kế tourbillon hoặc bộ lặp phút, nhưng cũng không dễ dàng để tôi kiểm tra xem chúng sẽ hoạt động như thế nào ở dạng ba chiều”.

Với quan điểm về nghệ thuật cổ điển trong chế tác đồng hồ đặc trưng của thương hiệu, Hublot tự hào về chủ nghĩa hiện đại và qua nhiều năm, đã có rất nhiều mẫu đồng hồ đeo tay cao cấp haute joaillerie tuyệt vời đã ra đời. Với giá 1 triệu đô la Mỹ, chiếc Hublot Black Caviar Bang độc nhất vô nhị bằng vàng trắng, hoàn thiện với 544 viên kim cương đen cắt hình baguette, đã giành được Giải thưởng Đồng hồ Trang sức tại Grand Prix d’Horlogerie de Genève.

Hublot kết hợp kỹ thuật cắt cạnh với tay nghề chế tác đồng hồ truyền thống.
Hublot kết hợp kỹ thuật cắt cạnh với tay nghề chế tác đồng hồ truyền thống.

Có vẻ như các nhà sản xuất đồng hồ không còn coi công nghệ là một mối đe dọa mà thay vào đó, lại đánh giá cao cách nó biến đổi cách thiết kế đồng hồ. Lattmann nói: “Đổi mới là năng lượng thúc đẩy sự sáng tạo của chúng tôi với tư cách là những người thợ đồng hồ. Điều này chỉ có thể có lợi bởi vì, ngày nay không ai cần đồng hồ để biết thời gian. Trong khi đó, Buttet chia sẻ: “Chế tạo đồng hồ cao cấp không còn là để cung cấp thời gian với độ chính xác cao, bởi vì thiết bị điện tử có thể làm điều đó rẻ hơn và chính xác hơn nhiều”.

Chiếc Big Bang Unico Rè Sapphire của Hublot.
Chiếc Big Bang Unico Rè Sapphire của Hublot.

“Mục đích chính của đồng hồ đeo tay ngày nay không phải là hiệu suất; nó là một dạng nghệ thuật cơ học, động học ngay trên cổ tay” - Yadigaroglou đồng tình với quan điểm của Buttet và nói thêm: “Công nghệ có thể gây hại cho việc chế tạo đồng hồ nếu nó cản trở. Công nghệ phải luôn phục vụ cho sự sáng tạo — nó không nên trở thành anh hùng một mình”. Ông cho rằng MB&F có sức hấp dẫn với những nhà sưu tập có kinh nghiệm, muốn tìm kiếm những chiếc đồng hồ tiên tiến hơn ngoài các thương hiệu chính thống. “Mặc dù nghề thủ công truyền thống là điều cần thiết, nhưng sự đổi mới và công nghệ mới là thứ cho phép chúng tôi luôn mới mẻ và cập nhật”.

Vân Nguyễn (Theo Asia Tatler)